PUT-IT-ON
People

En toch blijf ik geloven in de mens…!

Ismène Elbers
Ismène Elbers
·22 nov 2026 · 07:37
En toch blijf ik geloven in de mens…!

En toch blijf ik geloven in de mens…

Over geschiedenis, gelijkwaardigheid en wat wij doorgeven.

Ik geloof in ….
Ik geloof in ….

Met afschuw keek ik naar de tweedelige Zembla-documentaire over neonazistische groeperingen en hun netwerken. Het maakte me misselijk, verdrietig en eerlijk gezegd ook angstig.

Niet omdat ik naïef ben over wat zich in onze wereld afspeelt. Maar omdat ik me opnieuw afvroeg hoe het mogelijk is dat wij, met alles wat de geschiedenis ons heeft geleerd, nog altijd bereid zijn elkaar onze menselijkheid te ontzeggen.

We herdenken, onderwijzen en spreken over vrijheid en gelijkwaardigheid. We zeggen dit nooit meer. Maar wat betekenen die woorden wanneer het erop aankomt?

Of herkennen we de geschiedenis pas wanneer deze alweer geschiedenis is geworden?

De geschiedenis reist met ons mee

Als vrouw met Indische wortels draag ik een familiegeschiedenis met me mee waarin afkomst, ontworteling en opnieuw beginnen een belangrijke rol spelen. Verhalen uit Nederlands-Indië, over een verleden dat generaties later nog altijd doorwerkt.

Neem bijvoorbeeld het woord repatriëring. Terugkeren naar een vaderland. Maar wat als dat vaderland voor velen helemaal niet het land was waarin zij geboren en opgegroeid waren?

Woorden kunnen een werkelijkheid beschrijven, maar ook verhullen.

Misschien maakt juist die geschiedenis mij gevoelig voor de manier waarop we mensen indelen. Naar afkomst, geloof, huidskleur, cultuur of overtuiging.

Gelijkwaardigheid is voor mij geen vanzelfsprekendheid. Ik weet dat die er in werkelijkheid lang niet altijd is.

En toch geloof ik erin.

Wat mij in de documentaire verontrustte, was niet alleen het gedachtegoed, maar ook hoe dergelijke overtuigingen zich kunnen bewegen binnen onze samenleving. Achter ogenschijnlijk gewone gezichten, in besloten kringen en soms vanuit maatschappelijke posities.

En laten we vooral niet denken dat dit alleen in Nederland speelt. Over de hele wereld bestaan extremistische bewegingen die, ieder vanuit hun eigen ideologie, mensen uitsluiten of hun rechten en waardigheid ontkennen.

We beschikken over meer kennis en mogelijkheden om elkaar te ontmoeten dan ooit tevoren. En toch blijven we manieren vinden om afstand tussen mensen te creëren.

Hoe kan dat?

Vooral wanneer kinderen met dergelijke denkbeelden opgroeien, raakt mij dat diep. Want wat wij onze kinderen voorleven, wat we vertellen en wat we verzwijgen, vormt mede hun blik op de wereld.

Wat geven wij eigenlijk door?

Niet vanuit macht, maar vanuit beweging

Al jarenlang werk ik met mensen van verschillende leeftijden, achtergronden en culturen. Als kunstenaar, maker, mentor, maar bovenal als mens.

Ik heb gezien wat er gebeurt wanneer iemand ruimte krijgt om zichzelf te ontdekken. Wanneer we niet meteen oordelen, maar luisteren. Wanneer we niet voorschrijven wat iemand moet denken, maar nieuwsgierigheid aanwakkeren.

Soms begint verandering met iets heel kleins. Een gesprek, een ontmoeting, een creatief proces. Iemand die plotseling anders naar zichzelf of een ander kijkt.

Daar geloof ik in.

Niet in macht over mensen, maar in het vermogen om iets in beweging te brengen.

Ik hoef daarbij niet op de voorgrond te staan. Wat voor mij telt, is wat ik in mijn handelen kan betekenen.

Maar laat ik vooral niet de indruk wekken dat ik zelf altijd weet hoe het moet. Verre van!

Ik maak fouten, oordeel soms te snel, ben eigenwijs, kan koppig zijn en reageer weleens vanuit emotie. Ik heb mensen teleurgesteld en ben zelf teleurgesteld. En ongetwijfeld heb ik soms iemand niet werkelijk gezien of begrepen.

Ook ik draag vooroordelen met me mee; steeds bewuster betrap ik me erop.

Maar ik wil ze blijven herkennen. Mezelf durven bevragen en kunnen toegeven wanneer ik iets verkeerd heb gezien.

Want hoe kan ik geloven dat anderen kunnen veranderen als ik mezelf daarvan uitzonder?

Mijn ervaringen geven mij inzichten, maar niet automatisch de waarheid.

En misschien is dat precies wat mij zo verontrust aan overtuigingen waarin geen ruimte meer lijkt te bestaan voor twijfel, zelfonderzoek of de mens tegenover je.

Overigens betekent gelijkwaardigheid voor mij niet dat ik iedere overtuiging moet accepteren. Ieder mens verdient menselijke waardigheid, maar niet iedere overtuiging verdient mijn instemming. Zeker niet wanneer die de vrijheid en waardigheid van anderen ontkent.

Verbinding zoeken betekent immers niet dat we overal in mee moeten gaan.

Wat zaaien wij voor morgen?

Terwijl ik deze woorden schrijf, realiseer ik me iets bijzonders.

Op 24 en 25 april 2027 exposeer ik samen met andere vrouwelijke kunstenaars van het INDY Collectief in Eindhoven. Onze tentoonstelling draagt de titel SEMAI, Indonesisch voor zaailingen.

Vanuit onze Indische, Indonesische en Molukse wortels onderzoeken we wat onze voorouders ons hebben nagelaten. Verhalen, herinneringen, geschiedenis en alles wat bewust of onbewust van generatie op generatie wordt doorgegeven.

En ineens raakt dat aan precies dezelfde vraag die de documentaire bij mij opriep.

Wat zaaien wij eigenlijk?

Welke overtuigingen laten we wortelen? Welke verhalen geven we door? En wat groeit daaruit voor de generaties na ons?

In mijn eigen kunstwerk gebruik ik onder andere de zwarte akar bahar, koper en een gouden cirkel. Materialen en vormen die voor mij verwijzen naar oorsprong, verbinding en beweging.

Een cirkel kan zich blijven herhalen. Maar wij kunnen ook besluiten een patroon te doorbreken.

Misschien is dat wel wat mij als kunstenaar blijft bezighouden. Niet alleen onderzoeken waar we vandaan komen, maar ook welke richting we zelf aan onze geschiedenis geven.

En toch…

Tijdens het kijken vroeg ik mezelf af of ik hierover moest schrijven. Of ik niet beter mijn mond kon houden. Er zijn immers al zoveel stemmen, zoveel meningen.

Wat voegt de mijne toe?

Maar wat gebeurt er wanneer we allemaal denken dat onze stem er niet toe doet?

Wanneer we zwijgen omdat iets ingewikkeld is, wegkijken omdat het ongemakkelijk wordt of verwachten dat iemand anders wel in beweging komt?

Mijn mening doet er niet toe, mijn inzicht wel.

Dat inzicht is gevormd door mijn leven, mijn familiegeschiedenis, ontmoetingen, fouten en alles wat ik onderweg heb mogen leren.

De documentaire heeft mijn geloof in verandering niet aan het wankelen gebracht. Integendeel. Ze herinnerde mij eraan waarom ik al zoveel jaren probeer mensen met elkaar te verbinden, ruimte te maken voor andere perspectieven en nieuwsgierigheid te blijven aanmoedigen.

Niet omdat ik denk dat liefde en begrip alles oplossen. Maar omdat onverschilligheid dat zeker niet doet.

We kunnen de geschiedenis niet veranderen. Wel kunnen we bepalen wat we met haar lessen doen.

Ik ben nog altijd bezorgd. Misschien zelfs meer dan voorheen.

Maar ik wil blijven geloven in de mens. Niet omdat de geschiedenis mij daar altijd aanleiding toe geeft, maar omdat ik niet wil dat die geschiedenis onze toekomst bepaalt.

En misschien begint verandering niet met de vraag wat een ander anders zou moeten doen.

Maar met een vraag aan onszelf:

Wat draag ik vandaag bij aan de wereld die ik morgen hoop achter te laten?

Ismène x

1 reacties·3 keer gedeeld
Alleen PUT-IT-ON leden kunnen reageren en liken.WORD LID
1 reacties