Groenland is geen eiland, maar een energieprijs
Sinds Donald Trump in 2016 voor het eerst aan de macht kwam, is de wereld fundamenteel veranderd.
De energietransitie, de strijd om zeldzame aardmetalen en de hernieuwde grootmachtpolitiek hebben de internationale orde herschikt.
Toch is één ding onveranderd gebleven: Trumps confronterende manier van opereren tegenover bondgenoten én tegenstanders.
Zijn nieuwste doelwit is de Deense premier Mette Frederiksen, nadat zij opnieuw weigerde Groenland te verkopen aan de Verenigde Staten.
“I think we’re going to have it,” verklaarde Trump afgelopen weekend aan boord van Air Force One. Toen Frederiksen in een telefoongesprek duidelijk maakte dat Groenland niet te koop is en Denemarken geen soevereiniteit overdraagt, volgde de dreiging met importheffingen. Klassiek Trump: economische druk als geopolitiek wapen.
Maar wie denkt dat dit om een vastgoeddeal gaat, mist het grotere plaatje.
Energie, aardmetalen en macht
Groenland is sinds 1721 onderdeel van het Deense koninkrijk, maar heeft de afgelopen decennia steeds meer autonomie gekregen. Onafhankelijkheid is het officiële einddoel. Precies dát maakt het eiland interessant voor grootmachten. Niet vanwege de bevolking, maar vanwege wat er onder het ijs ligt.
Groenland beschikt over enorme voorraden zeldzame aardmetalen, uranium, ijzererts en mogelijk strategische energiebronnen. Deze grondstoffen zijn cruciaal voor de energietransitie, defensie-industrie, windturbines, elektrische auto’s en militaire technologie. Door het smelten van de ijskappen worden deze reserves steeds beter bereikbaar. In geopolitieke termen: wie Groenland controleert, heeft een sleutelpositie in de toekomstige energiemarkt.
Daarnaast ligt Groenland strategisch tussen de Verenigde Staten, Rusland en Europa, midden in het Arctische gebied waar nieuwe vaarroutes ontstaan en militaire invloed wordt uitgebreid. De VS hebben er al een militaire basis voor raketdetectie. Rusland en China kijken nadrukkelijk mee.
America First is grondstoffenpolitiek
Trump benoemde in 2019 al voor het eerst zijn wens om Groenland te “kopen”. Dat past perfect binnen zijn wereldbeeld. Volgens hem levert internationale samenwerking de VS niets meer op. Wat telt, is directe toegang tot grondstoffen, energie en strategische posities. Ideologie maakt plaats voor machtspolitiek.
In die zin handelt Trump niet anders dan Vladimir Poetin of Xi Jinping. Waar Poetin energie inzet als geopolitiek drukmiddel en China zijn grip op aardmetalen gebruikt om het Westen afhankelijk te maken, wil Trump simpelweg voorkomen dat Amerika die slag verliest. Democratische waarden zijn daarbij ondergeschikt aan strategisch belang.
Groenland als schaakstuk
Hoogleraar Internationale Betrekkingen Peter Trubowitz (London School of Economics) stelde eerder dat Trumps buitenlandbeleid geen chaos is, maar een patroon volgt: minder multilateralisme, meer transacties, meer druk. Groenland is daarin geen uitzondering, maar een logisch volgende zet.
Voor Denemarken en Groenland zelf ligt dat anders. “Groenland is voor Groenlanders,” zeggen zij terecht. Maar in een wereld waarin energie, aardmetalen en militaire controle de nieuwe valuta zijn, telt zelfbeschikking steeds minder mee.
De harde realiteit
De discussie over Groenland gaat niet over diplomatieke etiquette, maar over wie de grondstoffen van de toekomst controleert. In die wereld geldt één les die Poetin al jaren begrijpt: wie de energie en de bodem beheerst, beheerst de macht.
Trump weet dat. De vraag is niet of hij gelijk heeft, maar hoe ver de VS bereid zijn te gaan om dat veilig te stellen.
Wat wil Trump met Groenland volgen via uitzending van Nieuwsuur :
We'll send you a nice letter once per week. No spam.
